Twitter Виртуального Бреста Группа в одноклассниках Viber Виртуального Бреста

500 год беларускай кнізе. 10 наіўных пытанняў пра Скарыну, якія вы баяліся задаць

49 6  Августа 2017 г.  в 07:49, показов: 3020 : Праздники, события

Паўтысячагоддзя таму, 6 жніўня 1517 года, палачанін Францыск Скарына выдаў у Празе першую беларускую кнігу — Псалтыр. TUT.BY сабраў 10 пытанняў, прысвечаных гэтай падзеі, і паспрабаваў адказаць на іх максімальна проста.

500 год беларускай кнізе. 10 наіўных пытанняў пра Скарыну, якія вы баяліся задаць

Чаму ўсе кажуць пра Біблію Скарыны? Ён жа толькі яе надрукаваў, сапраўды аўтар — Бог і апосталы

Не толькі надрукаваў. Скарына пераклаў святую кнігу, выкарыстоўваючы чэшскую Біблію 1506 года і Вульгату Ераніма (пераклад Бібліі на лацінскую мову, выкананы ў 4-м стагоддзі). У кожнай з кніг ён змясціў аўтарскую прадмову, на палях тлумачыў незразумелыя словы. Упершыню ў кірылічнай традыцыі Скарына ўвёў тытульны ліст, прамежкі паміж словамі, водступы-абзацы, а таксама адмовіўся ад скарачэнняў слоў. У пачатку кожнага раздзела з’явіўся кароткі змест. Такім чынам, перад намі выдавец, перакладчык і інтэрпрэтатар у адной асобе.

Скарына адразу надрукаваў усю Біблію пад адной вокладкай?

Не. Палачанін паслядоўна надрукаваў 20 кніг Старога Запавету (таксама называецца лічба ў 23 кнігі калі лічыць кожную кнігу Царстваў паасобку). Іх агульная назва «Бивлия руска, выложена доктором Франциском Скориною из славного града Полоцька, Богу ко ч(ес)ти и людем посполитным к доброму научению». Большасць з іх былі выдадзены ў 1517−1519 гадах, «Деания и посълания Апостольская» з’явіліся ў 1525-м. Вядома пра існаванне асобных рукапісных кніг Скарыны. Такім чынам, ён, магчыма, пераклаў усе кнігі Бібліі. Або ён не змог іх надрукаваць, або асобнікі не захаваліся.

Скарына друкаваў Біблію па-беларуску?

Не зусім. Даследчыкі з розных краін называюць мову яго кніг па-рознаму. Але сэнс адзіны: гэта беларускі ці беларуска-ўкраінскі варыянт (рэдакцыя) царкоўнаславянскай мовы. Самае галоўнае, што Біблію Скарыны могуць зразумець і сучасныя беларусы.

У арыгінале: «Понеже от прирождения звери, ходящие в пустыни, знають ямы своя, птици, летающие по воздуху, ведаюць гнёза своя; рибы, плавающие по морю и в реках, чують виры своя; пчёлы и тым подобная боронять ульев своих, — тако ж и люди, и где зродилися и ускормлены суть по Бозе, к тому месту великую ласку имають».

Параўнайце пераклад на сучасную літаратурную мову: «Як ад нараджэння звяры, што ходзяць у пустыні, ведаюць ямы свае; птушкі, што лятаюць у паветры, ведаюць гнёзды свае; рыбы, што плаваюць па моры і ў рэках, чуюць віры свае; пчолы і тым падобныя бароняць вуллі свае — так і людзі, дзе нарадзіліся і ўскормлены, да таго месца вялікую ласку маюць».


Чаму Скарына пачаў сваю дзейнасць у Празе, а не на радзіме?

Біблія немца Іагана Гутэнберга была надрукавана яшчэ ў першай палове 1450-х гадоў. З таго часу кнігадрукаванне імкліва пашырылася і ахапіла ўсю Заходнюю, Цэнтральную і Паўднёвую Еўропу. Друкарні дзейнічалі ў Італіі (з 1465-га), Швейцарыі (каля 1468-га), Францыі (з 1470-га), Бельгіі і Венгрыі (з 1473-га) і г. д. Выдавецкая справа ў Заходняй Еўропе знаходзілася на досыць высокім узроўні. Там Скарына мог знайсці сабе памочнікаў. А вось ва Усходняй Еўропе ніякіх друкарняў не было. Скарына быў першым. Ужо пасля друкаваныя кнігі з’явіліся ў Літве (1547), Расіі (1564), Украіны (1574).

Сярод перакладчыкаў і друкароў Бібліі Скарына які па ліку?

Дакладнай статыстыкі ніхто не складаў. Тут не чэмпіянат па лёгкай атлетыцы. Так, вядома, да Скарыны Біблія ўжо была перакладзена і надрукавана на італьянскай і чэшскай мовах. Дзесьці пераклад адбываўся паралельна, але быў надрукаваны пазней (напрыклад, у Германіі гэтым займаўся знакаміты Марцін Лютэр). У любым выпадку, Скарына знаходзіцца ў групе еўрапейскіх лідараў. А ва Усходняй Еўропе яго першынство абсалютнае.

Для каго Скарына друкаваў Біблію?

Яго папярэднікі прызначалі рукапісныя кнігі для патрэб царквы. Скарына першы ў славянскім свеце заявіў пра асветніцкую ролю друкаванай кнігі, якая была патрэбна для авалодвання мудрасцю і навукай. Цікава, што паперы большасці асобнікаў адрозніваліся грубым вырабам і таўшчынёй. Гэта рабілася наўмысна: Скарына імкнуўся зрабіць свае кнігі максімальна таннымі, каб яны былі даступнымі для простых людзей.

Які быў наклад Скарынаўскіх выданняў?

Для сённяшніх чытачоў ён падасца невялікім (хоць дакладнай лічбы няма). Наогул, наклад кніг, якія выдаваліся да Скарыны, складаў 200−300 асобнікаў. Маюцца звесткі, што асобныя кнігі, якія выдаў Скарына, мелі да 1,5 тысячы асобнікаў. Таму з яго тыпаграфіі ў Празе выйшла да 10 тысяч кніг.

Але і колькасць насельніцтва ў тыя часы была несупастаўляльная з цяперашняй. Нават у 1650 годзе, праз стагоддзе пасля Скарыны, на тэрыторыі сучаснай Беларусі жылі каля 2,9 мільёна чалавек. Колькасць людзей, якія ўмелі чытаць, была яшчэ меншай. Па падліках нямецкіх навукоўцаў, у першай палове 18 стагоддзя (праз 200 год пасля Скарыны) лічыць умелі каля 35% жыхароў сучаснай Беларусі (а чытаць жа яшчэ складаней, чым лічыць). Кнігі Скарыны былі арыентаваныя на ўсіх адукаваных людзей таго часу.

Гаворка пра мізэрную колькасць адукаваных людзей. Кім мы захапляемся?

Але калі б не Скарына, колькасць такіх адукаваных людзей была б яшчэ меншай. Даследчыкі прыводзяць такі прыклад. У часы Скарыны адзін з перапісчыкаў, Мацей з Тарапца, перапісваў Біблію пяць гадоў (1502−1507). Памер яго кнігі не на шмат перавышаў аб’ём 23 выданняў Скарыны. За той час, пакуль Мацей перапісаў адну кнігу, Скарына надрукаваў тысячы асобнікаў. Для 16 стагоддзя гэта была сапраўдная рэвалюцыя.

Дзе можна ўбачыць кнігі Скарыны?

На дадзены момант у свеце вядома ўсяго 519 асобнікаў кніг Скарыны. 353 з іх знаходзяцца на тэрыторыі Расіі, 47 — ва Украіне, па 28 — у Беларусі і Польшчы, 20 — у Славеніі, 18 — у Даніі, 11 — у Брытаніі і Германіі. Беларускія асобнікі вы можаце ўбачыць у Нацыяльнай бібліятэцы Беларусі, дзе працуе Музей кнігі. Днямі ў Мінску прайшла прэзентацыя кнігі «Сусветная спадчына Францыска Скарыны». У ёй упершыню пад адной вокладкай прадстаўлены ўсе кнігі Скарыны. Прычым, адразу на трох мовах (беларускай, рускай і англійскай). Зрэшты, асобныя выданні знакамітага палачаніна факсімільна перавыдадзены, таму чытач можа замовіць у бібліятэцы нават тыя выданні, арыгіналы якіх знаходзяцца за мяжой.

Што было б, калі б Скарыны не было?

Хутчэй за ўсё, культурнае развіццё сучаснай Беларусі і суседніх краін запаволілася б, як мінімум, на паўстагоддзя. Бо дзейнасць Івана Фёдарава і Пятра Мсціслаўца (дзякуючы ім былі надрукаваны першыя кнігі на тэрыторыі Расіі і Украіны), асветнікаў Сымона Буднага і Васіля Цяпінскага грунтавалася на спадчыне славутага палачаніна. Без Скарыны не з’явіліся б яны.

Так, усе вялікія ідэі лунаюць у паветры. Але вялікі чалавек — той, хто зможа адчуць іх, зразумець і дзякуючы ім змяніць свет і вызначыць яго развіццё на дзесяцігоддзі або нават стагоддзі. 500 гадоў таму ў Францыска Скарыны гэта атрымалася.

Источник информации: TUT.BY
TUT.BY
Система Orphus


Комментарии доступны только для
зарегистрированных пользователей сайта


ВКЛ_гость 2017-08-07 10:16
Забавно, что Иван Федоров, которого имперцы с какого-то перепугу назвали "первопечатником на Руси" был учеником Скорины и перепечатывал его книги. А когда московиты через год сожгли его типографию в Москве, то Федоров убежал в Великое Княжество.
+12

Гiсторыя_гость 2017-08-07 10:47
Сообщение от ВКЛ_гость
Забавно, что Иван Федоров, которого имперцы с какого-то перепугу назвали "первопечатником на Руси" был учеником Скорины и перепечатывал его книги. А когда московиты через год сожгли его типографию в Москве, то Федоров убежал в Великое Княжество.

Удакладненне: Iван Федаровiч (такое яго сапр. прозвiшча) родам з Вiцебска.
+8

Мыкола инфолиократ_гость 2017-08-07 18:54
См. ВИКИПЕДИЯ. Отметил на форуме: http://brestnet.com/index.php?topic=2090.msg33023#msg33023 З павагай, дзякую (Меня в школе учили, что первопечатник славян Иван Фёдоров...)
-3

Гiсторыя_гость 2017-08-07 21:07
Сообщение от Мыкола инфолиократ_гость
См. ВИКИПЕДИЯ. Отметил на форуме: ссылка З павагай, дзякую (Меня в школе учили, что первопечатник славян Иван Фёдоров...)

Беларусы Iван Федаровiч i Пётр Мсцiславец у Масковii надрукавалi першую кнiгу "Апостол" у 1564 годзе.

+6

Мыкола инфолиократ_гость 2017-08-07 18:59
Вспомнил БЭМЗ...


... как за /moz1.png художника "воспитывали" - зачем серп и молот разнес в пространстве...
Так и тут: кто первопечатник славян - тоже имеет значение. З павагай да неабыякавых
0

Маркс_гость 2017-08-06 22:54
Древнейшая нация Небыло А было Великое литовское княжество Перевел библию на церковнославянский язык богослужения употребляемые в Болгарии Сербии Черногории Польше России
-13

123_гость 2017-08-06 17:26
"Русские братья", як звычайна могуць толькi красцi чужое. Вось i "Бiблiю" Скарыны вывезлi да сябе.
+17

Enter the name_гость 2017-08-06 23:51
А белорусы у Колумба бульбу украли, и что теперь.
-15

Jeff_гость 2017-08-07 09:37
бульбашы - ад "Тарас Бульба-Баравец", кіраўнік паўстанцаў на Палесьсі, якія змагаліся супраць камуністаў-бальшавікоў
https://youtu.be/MOUsSC8iokc?t=1214
+8

фома_гость 2017-08-07 20:05
Вы не путайте бульбашей с бульбовцами. " Именно Бульба-Боровец впервые ввел для своих отрядов название «Украинская повстанческая армия», и именно ему удалось создать в 1941 г. самую крупную украинскую вооруженную силу, причем практически без участия германских военных и оккупационных властей. Показательно, что до 1942 г. сам атаман носил исключительно советскую форму со знаками отличия цветов украинского флага. Сохранилось весьма колоритное описание Бульбы-Боровца, сделанное украинским писателем У.Самчуком: "Высокий и стройный, с провокационной рыжеватой бородкой монастырского послушника, в старой, линялой форме советского пехотинца, с ла***но выставленной желто-синей лентой на левом рукаве… Его лицо напоминает монаха... и анархиста. Он же и поэт... И драматург... И мечтатель, и фантаст".
Летом 1941 г. Бульба-Боровец позиционировал себя как союзник гитлеровцев. «Вся… сделанная работа шла на пользу немцам, - вспоминал позднее об этом этапе борьбы сам атаман, - …В то время мы не сражались с немцами, потому, что немцы воевали с нашим главным врагом – Россией и коммунизмом». В январе 1943 года к Главному командованию УПА прибыла и делегация от ОУН Степана Бандеры. Бандеровцы предложили бульбовцам свой план сотрудничества. Он предполагал, в полном соответствии с их вождистским принципом организации, полное подчинение УПА «революционной» ОУН. Бульба-Боровец отклонил это переподчинение, как и план по этнической очистке Волыни и Полесья от польского населения. Но в отчете белорусских партизан начальнику Центрального штаба партизанского движения Пантелеймону Пономаренко в июле 1943 года бульбовцам приписывается откровенный террор по национальному признаку: «Полякам они рубят головы топорами-секирами с длинными топорищами, как это было при Иване Грозном. Головы рубят также советским активистам и партизанам и затем эти головы вывешивают на кольях в деревнях. Имущество поляков и землю делят между собой и крестьянами».
-16

Вова_гость 2017-08-06 21:29
Есть доказательства, что книги, находящиеся в России, украдены? Когда, у кого? Если нет доказательств, ты просто мерзкий тролль. Как-то так.
-26

Гiсторыя_гость 2017-08-07 10:54
Сообщение от Вова_гость
Есть доказательства, что книги, находящиеся в России, украдены? Когда, у кого? Если нет доказательств, ты просто мерзкий тролль. Как-то так.

Кнiгi Францiшка Скарыны, як i многiя iншыя беларускiя нацыянальныя багаццi разрабаваныя i вывезеныя расейцамi падчас не адной вайны. Нашы нацыянальныя багаццi вывозiлiся да 1991 года. Расеi час ужо вяртаць чужое i здабытае незаконным шляхам.
+11

Вова_гость 2017-08-07 14:50
Доказательств нет, один треп. Тролль. И провокатор.
-7

фома_гость 2017-08-07 18:21
Стенограмма 30-го Заседания СовБеза ООН по Украине.

Председатель: -Какие будут предложения?
Чуркин(РФ): -можно я на стол нагажу?
Все: -НЕТ!!!!
Чуркин: (гадит на стол перед Климкиным(Украина)) - Спасибо!
Украина: Вы видели, да?! Россия только что нагадила нам на стол!
Чуркин: У вас нет доказательств!
+1

Вова_гость 2017-08-07 19:50
Что к чему? Чуркин, Климкин, кто это? Вы адекватны вообще? Скорина б вами гордился, такими земляками...
-3

фома_гость 2017-08-07 20:36
Какая-то паскуда пишет бред под моим ником.
-12

скорина_гость 2017-08-06 13:11
а чого мы баялися задаць. Да мы и не думали аб гэтым
-16

Гiсторыя_гость 2017-08-06 11:21
Са святам, беларусы! З 500-годдзем беларускага кнiгадрукавання! Памятайма i ганарымся тым, што друкаваную кнiгу на роднай мове мы атрымалi аднымi з першых разам з немцамi i чэхамi.
Менавiта беларусы Iван Федаровiч з Вiцебска i Пётр Мсцiславец пазней надрукавалi першую расейскую i у'краiнскую кнiгi.
+32

Мамкин Хулиган 2017-08-06 11:10
А мы боялись спытаць оказывается?

+1

222000_гость 2017-08-06 11:02
если бы была машина времени я бы спросил у Скорины как ему жилось в питере как печатолось не мешали ли ему комары и мошки!
+30

832_гость 2017-08-06 09:45
да всем насрать!!!!
-33

55780)8_гость 2017-08-06 09:34
Тутбай частенько ерунду выкладывает...
-30

ALES 2017-08-06 09:32
Добры артыкул. Накіруйце копію ў Дразды, хай Цар атрымае веды.

+28

6457_гость 2017-08-06 08:48
А 500 лет назад была Беларусь?
-22

Ми-ми-ми_гость 2017-08-07 10:18
Еще спроси А 500 лет назад была БССР?
+9

vasya_r 2017-08-06 16:44
А что за вопрос уровня детского сада? А Россия была 500 лет назад? А США? А Европейский союз? А были ли крабовые палочки 500 лет назад и видеодвойка панасоник?

+30

Беларусь_гость 2017-08-06 11:06
Сообщение от 6457_гость
А 500 лет назад была Беларусь?

Беларускай дзяржаве -- 1155 год. У 862 годзе здадваецца Полацк i Полацкае княства. А на месцы мааасквы яшчэ не адно стагоддзе было балота i квавалi жабы.
+36

Вова_гость 2017-08-06 16:51
А США 200 лет с небольшим. 500 лет назад на месте НьюЙорка тоже жабы квакали. И какой вывод?
-19

den_гость 2017-08-06 19:31
вывод такой, что Россия и подконтрольные территории, которые она захватила, не смогли достичь того уровня, которого США достигли за 200 лет


+20

Вова_гость 2017-08-06 21:43
То больницы, то дороги... Причем тут Библия Скорины и
Беларускай дзяржаве -- 1155 год
?

Что ты с темы соскакиваешь, тролль?
+6

Вова_гость 2017-08-06 21:23
Ммм... Ну дёрнул ты пару фоток из интернета. Тут на днях на тутбае были фотки из Детройта, жуть жуткая. Давай рядом тиснем Москва-Сити или даже Дрозды Минские. Мысль уловил?

И при чем здесь Библия Скорины? А вшивый все про баню?
+3

den_гость 2017-08-06 21:33
давай просто в гугле наберем например тамбов и чикаго и посмотрим картинки

ссылка
ссылка
+2

den_гость 2017-08-06 21:35
а еще веселее если набрать "тамбов дороги" и чикаго дороги

ссылка
ссылка
+2

7567_гость 2017-08-06 14:06
Да ну.И что с того.Ты ещё римскую империю вспомни.
-16

Ква-ква_гость 2017-08-06 13:34
Ну, теперь-то все наоборот.
-15

555_гость 2017-08-06 13:46
Сообщение от Ква-ква_гость
Ну, теперь-то все наоборот.


Согласен. Теперь рф правят чеченцы и китайцы.
+16

Колхозану_гость 2017-08-06 23:44
Сидит колхозник и выдает желаемое за действительное. Согласен он, бугагага.
-11

гость_гость 2017-08-06 13:09
Господин Великий Новгород в 859 году в летописи, ещё раньше Полоцка!, а Москва - это ещё не вся Россия! так то беларусский нацик!
-18

den_гость 2017-08-06 14:02
Нижний Новгород захватила Московия с Иваном Грозным, а жителей - вырезали, все как обычно по наработанному сценарию
+23

Вова_гость 2017-08-06 16:47
Так и Землю Обетованную захватили и жителей вырезали. Все по Библии. А потом Иерусалим... Ну и так вся история человечества.
-18

Карту купи_гость 2017-08-06 14:23
Великий Новгород и Нижний Новгород - это разные города.
-3

den_гость 2017-08-06 15:10
и что это меняет
+10

местный_гость 2017-08-06 23:14
Многое меняет птэушный неуч !учи историю,или хотя бы географию! может быть умнее станешь?
-14

-------_гость 2017-08-06 13:24
Сообщение от гость_гость
Господин Великий Новгород в 859 году в летописи, ещё раньше Полоцка!, а Москва - это ещё не вся Россия! так то беларусский нацик!

Расейцы не здольныя кiраваць сваёй дзяржавай, таму запрасiлi кiраваць сабой у 859 годзе варага Рурыка. Пазней -- больш чым 200 год мангола-татарскага iга, затыс немцы кiравалi... Расейскай дзяржаве толькi 27 год. Вось так, расейскi нацык.
+11

местный_гость 2017-08-06 23:28
А Рогволод из Полоцка чьих будет а "гений "гисторыи? то же варяг, викинг он же норманн! оппнутый ты почему ещё не в тюрьме ? и это в лучшем случае для тебя!
-19

Опубликован 2017-08-07 08:50, удалён модератором 2017-08-07 08:55 - Почему?
ВасА_гость 2017-08-06 12:55
Сообщение от Беларусь_гость
Сообщение от 6457_гость
А 500 лет назад была Беларусь?
Беларускай дзяржаве -- 1155 год. У 862 годзе здадваецца Полацк i Полацкае княства. А на месцы мааасквы яшчэ не адно стагоддзе было балота i квавалi жабы.

ахахахахахахахахахахахахахахаахахааахахахахахахааха

-20

Мыкола инфолиократ_гость 2017-08-06 10:18
0

мари_гость 2017-08-06 09:34
А 100 лет назад была белорусская милиция? В этой стране уже ничего не удивляет
-11


Страницы: [1]