Twitter Виртуального Бреста Группа в одноклассниках Скайп Виртуального Бреста Viber Виртуального Бреста

Палессе паміж Наўскім чацвяргом і Радаўніцай

26 16  Апреля 2018 г.  в 16:57, показов: 1501 : Брестская область

Літаральна ў апошнія гады на Пінскім Палессі назіраецца, як культ Радаўніцы выцясняе Наўскі чацвер. Адбываецца гэта, як натуральным чынам, так і пры падтрымцы перш за ўсё праваслаўнай царквы. Прыгадваю гісторыю ўласнай бабулі, якую яна штогод распавядае ў гэтыя дні і ўсё чамусьці аніяк не перастае дзівіцца.

Палессе паміж Наўскім чацвяргом і Радаўніцай

 Уваход на могілкі ў вёсцы Пінкавічы, Пінскі р-н. 1934 год, Луіза Арнер Бойд

Дык вось было тое ў 1987 годзе. У яе жыла сям’я “кватарантаў” з усходніх рэгіёнаў Беларусі, ці то з Магілёва альбо з Гомеля, не прыгадаю ды і не ў тым рэч. Кажуць яны неяк бабулі, што з’едуць на некалькі дзён, каб прыбраць могілкі – ідзе ж Радаўніца. Бабця не зразумела, якое такое свята, але адразу і не перапытала, ўсё адбывалася ў спешцы. Дачакалася прыезду пастаяльцаў і ўжо тады пацікавілася. «Дык у вас там Радаўніца, як у нас тутэка Наўскі чацвер», – так яна зразумела, супакоілася, але не на доўга. 19 снежня 1991 года Вярхоўны Савет прымае закон «Аб святочных днях у Рэспубліцы Беларусь», дзе Радаўніца ад 1992 года аб’яўлялася выходным днём. З таго часу бабуля ўсё пытала, чаму тых «уважылі», а нашыя традыцыі не, здаецца жывем у адзінай краіне. Гэта не было вострым пытаннем, хутчэй развагі, бо ўся роўна ў краі Вялікдзень памерлых масава ладзілі ў першы чацвер.

Мінулі гады і сітуацыя змянілася. Канечне, паўплываў фактар выходнага дню і як ужо ўзгадвалася вышэй – уплыў праваслаўнай царквы. Спачатку святары служылі і на Наўскую і на Радаўніцу, цяпер так робяць далёка не ўсе. Некаторыя нават заклікаюць вернікаў не хадзіць на могілкі, маўляў усё Наўскае не нашае, ледзь не лякаюць грахом. Што з аднаго боку здзіўляе. Царква лепш падтрымлівала б мясцовыя традыцыі, якія ў сваім сэнсе не супярэчаць канонам і тым самым спрыяла б культурна-духоўнаму адзінству з каранямі продкаў. Нейтральная пазіцыя ў рэгіянальнай улады. Прынамсі на Піншчыне, на Наўскі чацвер яшчэ арганізоўваюцца дадатковыя аўтобусныя маршруты.

Здаецца, што людзей наўмысна блытаюць распавядаючы розныя версіі чаму на Палессі адзначалі Наўскі чацвер, а можа тыя «асветнікі» і самі так лічаць. На днях адзін са знаёмых увогуле шакаваў. У поўнай сур’ёзнасці сцвярджаў, што Наўская традыцыя навязаная палякамі ў Заходняй Беларусі (1921-1939 гады), каб учыніць раскол у праваслаўны свет беларусаў. Чуць такое смешна, але нехта вось паверыў і панясе тое далей, будзе закладаць у галаву дзецям, унукам і т.д. Таму захацелася хоць трошкі распавесці пра ўшанаванне памяці продкаў на Пінскім Палессі, менавіта пасля Вялікдня.

Палессе паміж Наўскім чацвяргом і Радаўніцай

Могілкі ў Пінкавічах, якія захаваліся дагэтуль. На іх зайшла адвечны спачын даследчыца беларушчыны Любоў Тарасюк. 1934 год, Луіза Арнер Бойд

Як тут дарэчы праваслаўны святар, расейскі фалькларыст Дзмітрый Булкагоўскі. Ён у 1870-1875 гадах служыў у Пінскай праваслаўнай епархіі. Назіраў за звычаямі і ладам палешукоў. Уласныя нататкі ўклаў у 1890 годзе ў зборнік «Пінчукі». Выданне высока ацанілі ў навуковых колах і назвалі адной з лепшых этнаграфічных кніг. «Пінчукі» Булгакоўскага ўвабралі ў сябе 257 разнастайных па змесце песень з характарыстыкай і заўвагамі па іх асаблівасцях і мове, 210 загадак з адгадкамі і 65 прыказак і прымавак. Назіранні святара сапраўды аб’ектыўныя, бо казаць пра нейкую сімпатыю да Беларусі з ягонага боку нельга. На нашыя землі ён трапіў у выніку адмысловай праграмы расейскага імперскага ўраду, што дзейнічала пасля падаўлення вызваленчага паўстання 1863-1864 гадоў. Імперскія ўлады ўсвядомілі, што ў ідэйным плане Паўночна-Заходні край далёкі ад духу рускай дзяржаўнасці. Каб выправіць сітуацыю і ўмацаваць праваслаўна-расейскія пазіцыі, улады пачынаюць узмоцненую асветніцка-прапагандысцкую працу, паўсюль адкрываюць народныя вучылішчы, павялічваюць колькасць праваслаўных прыходаў, абшчын. Пад гэтую ўрадавую праграму трапіў і Булгакоўскі. Тым не менш няма сумневу ў яго аб’ектыўнасці, мо ўсё з-за таго, што айцец Дзмітрый не быў, як кажуць з «гнілых людзей»? Між іншым ён пачаў выкрываць святароў і чыноўнікаў, якія прысвойвалі ахвяраванні, рабілі розныя махлярствы з фінансамі. За гэта Булгакоўскага выслалі з Пінска на Гарадзеншчыну, а ўжо адтуль ён вярнуўся ў Расею.

Палессе паміж Наўскім чацвяргом і Радаўніцай

 Палескія крыжы, якія прыцягнулі ўвагу Луізы Арнер Бойд, 1934 год

Звернемся ж да яго запісі адносна Наўскага чацвярга, яна невялічкая, бо ўсё зразумела: “Першы чацвер пасля Вялікадня. На могілках памінанне памерлых. На магілы кладуць чырвоныя яйкі, якія на другі дзень збіраюць жабракі на сваю карысць”. Так было і 150 год таму, так і цяпер, хіба што з яйкамі кожны на ўласнае меркаванне робіць.

Увогуле Дзмітрый Булгакоўскі прыйшоў да высновы, што палешукі людзі рэлігійныя і ў сваіх абрадах захавалі шмат ад паганства, якое змаглі на свой лад адаптаваць да хрысціянства. Гэта з аднаго боку, так разважаў святар. З іншага ж ён схіляўся да думкі, што палешукі на самой справе, як ніхто з іншых жыхароў тагачаснай Расейскай імперыі з’яўляецца носьбатам сапраўдных, старажытна-царкоўных традыцый, якія згубленыя ў іншых кутках, нават у самой Маскве. Булгакоўскі падкрэсліваў моцную сувязь жыхароў “краіны багнаў” са старажытным, праваслаўным Кіевам. Менавіта гэты горад адзіны з трох, які тутэйшыя жыхары ўзгадвалі ў малітвах і песнях, пасля ідзе Тураў ды Львоў. Таму айцец Дзмітрый называў Палессе цэлым асобным светам.

Палессе паміж Наўскім чацвяргом і Радаўніцай

Вясковыя могілкі ў Курадава, Пінскі раён. 1934 год, Луіза Арнер Бойд

Традыцыю Наўскага чацвярга не абмінула сваёй увагай у 1934 годзе і амерыканская падарожніца Луіза Арнер Бойд: «Пастаяннага догляду за могілкамі няма, але раз на год, пасля Вялікдня, людзі прыходзяць сюды, каб абвязаць драўляныя крыжы даматканым палатном і пакласці на край магіл звараныя ўкрутую яйкі».

Мінае час, а ён шмат паглынае і ўжо Наўскі чацвер на Палессі больш нагадвае нейкае рэха мінуўшчыны, нешта з фальклору…

Палессе паміж Наўскім чацвяргом і Радаўніцай

Источник информации: Радыё Рацыя
Автор: Пятро Савіч
РАДЫЁ РАЦЫЯ
  • Комментарии на сайте
  • Нашли ошибку? Crtl+Enter
  • Отправить свою новость

Внимание! Перед публикацией ознакомьтесь с правилами! Гадости писать тут!
captcha
Обновить

Аренда_гость 2018-04-17 16:17
Конечно, это не нормально, что церковь навязывает в какой-то местности то, что ей не характерно. Надо цивилизованный подход, но выходной на Радуницу и Радуница имеет общереспубликанский статус из-за того, что её почитают гораздо больше наших граждан. Автор статьи сам указал на то, что Навский четверг это явление узко региональное.
[Ответить] [Ответить с цитатой]
-1

----_гость 2018-04-17 16:10
Пасля Вялікадня беларусы ўшаноўваюць продкаў. Сёлета выхадны дзень Радаўніцы прыпаў на 17 красавіка.

У адных мясцінах Беларусі на могілках збіраюцца ў Наўскі Вялікдзень (першы чацвер пасля Вялікадня; «наўскі» гэта значыць, «чацвер памерлых», ад старога слова «навец», г.зн. «нябожчык»), у другіх — на Правадную Нядзелю (або «Наўскі Вялікдзень», першая нядзеля пасля Вялікадня, якая «праваджае» святочны тыдзень). Але ў большасці наведванне могілак адбываецца на 9-ты дзень пасля Вялікадня.

Гэты абрад памінання памерлых бярэ свой пачатак яшчэ з дахрысціянскай пары, ён да сёння — адзін з найжывейшых.

Штогод могілкі перад Радаўніцай і на яе наведваюць мільёны беларусаў.
[Ответить] [Ответить с цитатой]
0

Анастасия_гость 2018-04-17 09:22
А я считаю, что православные священники в таких районах Брестской области должны служить, как на Навский четверг, так и на Радуницу. Это нормально и так должно быть.

[Ответить] [Ответить с цитатой]
+1

Местный троль_гость 2018-04-16 23:02
Мои предки не знали никаких Радониц. На клалбище ходили на Пасху. Ложили крашеное яичко и конфеты...сейчас, говорят что грех. Низзя! Ну и Радоницу принять не могу и не хочу.
[Ответить] [Ответить с цитатой]
+21

местный_гость 2018-04-17 11:07
Вероятно вы рассуждаете исключительно о тех предках, кто жил в тоталитарном СССР. В период борьбы с религией люди были вынуждены хоть как-то "выкручиваться", отсюда и посещение кладбищ на Пасху. Партия строго следила за религиозными настроениями масс, поэтому хоть таким способом люди придавали значимость празднику.

[Ответить] [Ответить с цитатой]
-8

Местному_гость 2018-04-17 14:01
Вы явно не местный. Какая партия в 19-м веке или в 1934 году на территории Западной Беларуси?
[Ответить] [Ответить с цитатой]
+1

местный_гость 2018-04-17 18:28
Написавший комментарий в 23:02 как раз предков 19 века или в 1934 году имел ввиду) явно речь о временах СССР, поэтому угомонитесь со своими "знаниями".

[Ответить] [Ответить с цитатой]
-3

беларус_гость 2018-04-16 18:56
Усе традыцыi трэба шанаваць, бо яны - нашыя, беларускiя. Але рэгiянальныя адметнасцi знiкаюць, на жаль, ва у'сiм свеце.
[Ответить] [Ответить с цитатой]
-18

Вера_гость 2018-04-16 21:14
Не совсем согласна. Одно дело, когда традиции поддерживать и из этого что-то иметь для того же туризма и т.д. Другое дело, когда насаждать. Я сама не очень верующий человек, но смотрю на это с точки зрения культурной ценности, особенности, которую можно было бы использовать в туризме, культуре. Вот так мы и теряем все, раз тут, раз там. Оно бы и хорошо, что б каждый регион имел ряд уникального, тогда и интересно, а так у всех Ленин, а завтра будет Колас и это не правильно. Есть общереспубликанский масштаб, который создаёт единство, но без местного всё превращается в серую массу.
[Ответить] [Ответить с цитатой]
-7

Аркадий_гость 2018-04-16 18:43
Ну да, на Полесье человечество зародилось и тут купель православия. Вот блин эти полешуки.
[Ответить] [Ответить с цитатой]
+9

Oleg S._гость 2018-04-16 21:31
Чим вам Полісся не догодило?
[Ответить] [Ответить с цитатой]
-14

Аркадий_гость 2018-04-16 23:51
Да нормально всё по Полесью, но не стоит уже так, типа Полесье-пуп земли. Вот к чему это надо было говорить ---носьбатам сапраўдных, старажытна-царкоўных традыцый, якія згубленыя ў іншых кутках, нават у самой Маскве. Булгакоўскі падкрэсліваў моцную сувязь жыхароў “краіны багнаў” са старажытным, праваслаўным Кіевам --- вот ну никак без этого, всё Москва, даже уже типа и не такая уж православная.
[Ответить] [Ответить с цитатой]
+8

Oleg S._гость 2018-04-17 01:59
Ось де собака зарита. Тобто поліщуки винні в тому,що Київ був столицею і центром православ'я,а не Москва?
[Ответить] [Ответить с цитатой]
-14

6_гость 2018-04-17 09:30
Около 1240-го года Киев сожгли монголы, население перебили или забрали в рабство. После этого Киев никакой роли не играл.
[Ответить] [Ответить с цитатой]
+5

Oleg S._гость 2018-04-17 13:39
Яко ж тоді дива поліщуки про Туров,та Львів згадували?
[Ответить] [Ответить с цитатой]
-14

7_гость 2018-04-17 10:14
Ага, зато какую роль играла тогда Москва))) Вся Московия 200 лет была под пятой Орды, ярлык однако отработывала.
[Ответить] [Ответить с цитатой]
-4

6_гость 2018-04-17 10:42
Как будто князья ВКЛРиЖ от ханов ярлыков не имели и дань татарим не платили. Все были под пятой монголов. Московия смогла сохранить свою государственнлсть, Киев нет.
[Ответить] [Ответить с цитатой]
+2

Учи историю Полесья_гость 2018-04-17 14:07
К примеру Пинско-Туровское княжество вместе с волынскими князьями в 1274 году разбили Ордынское войско которое ползло по Полесью. Тот же Пинск вошел в состав ВКЛ лишь после 1317 года и статус княжества утратил ещё аж через 200 лет. КИЕВ КАК РИМ сохранил свой важный культурно-духовный статус в Восточной Европе и уже в 1917 году возродил и Великую Украинскую Государственность.
[Ответить] [Ответить с цитатой]
0

6_гость 2018-04-18 08:30
Рассмеялся с ВЕЛИКОЙ государственности.
Какое отеошение Туров имел к уничтоженному Киеву? Туров победил, Киев нет.
[Ответить] [Ответить с цитатой]
0

37348_гость 2018-04-17 10:55
Идиот.
[Ответить] [Ответить с цитатой]
+3

6_гость 2018-04-17 10:59
Змагар.
[Ответить] [Ответить с цитатой]
+8

Oleg S._гость 2018-04-17 17:36
Краще бути змагарем ніж кріпостним.
[Ответить] [Ответить с цитатой]
-13

37348_гость 2018-04-17 11:01
Ты чего в Беларусь приехал со своим русским миром? Кто тебя сюда звал?
[Ответить] [Ответить с цитатой]
-12

6_гость 2018-04-17 11:15
Подлях достал методичку про русский мир. Украинские суды говорят, что в русском мире нет ничего плохого.
Я тут родился и тут похор онены все мои предки.
[Ответить] [Ответить с цитатой]
+10

_гость 2018-04-17 16:36
А чего следом не отправишься?
[Ответить] [Ответить с цитатой]
-10

Oleg S._гость 2018-04-17 13:36
А ваші предки "подляхами" не були?
[Ответить] [Ответить с цитатой]
-14


Страницы: [1]

Настройки Нашли ошибку в тексте?Если вы нашли ошибку в тексте, просто выделяйте её, и нажмите CTRL+Enter.

Доступны только для зарегистрированных пользователей. К примеру, можно отключить практически всю рекламу на сайте.
Система Orphus

Если вы располагаете информацией, которая касается города Бреста, вы можете отправить ее нам для публикации. Это может быть любое интересное событие, происшествие и т.д. К сообщению (текст) вы можете прикрепить несколько фотографий. Если укажите свой e-mail, у нас будет возможность связаться с вами, и задать вам несколько вопросов. Телефон нужен для более оперативной связи. Любое из полей может быть незаполнено.

Попробуйте прямо сейчас! - открыть загрузчик (в новом окне). Спасибо вам!