Twitter Виртуального Бреста Группа в одноклассниках Viber Виртуального Бреста

Мясціны, падзеі і асобы БНР у Берасці. Частка другая

24 15  Марта 2018 г.  в 13:08, показов: 2670 : История города Бреста

Берасцейскія краязнаўцы Ірына Лаўроўская і Ігар Бараноўскі працягваюць знаёміць аматараў гісторыі з месцамі, асобамі і падзеямі, якія датычаць Беларускай Народнай Рэспублікі ў родным горадзе. Гэтым разам яны апавядаюць пра войска БНР і берасцейскі след генерала Станіслава Булак-Балаховіча.

Мясціны, падзеі і асобы БНР у Берасці. Частка другая

Кажа Ігар БараноўскіМы знаходзімся на тэрыторыі колішняга Паўночнага гарадка. Як звазана яно з гісторыяй БНР? Вядома, што ў Берасці ў 20-м годзе, у гэтыя веснавыя сакавіцкія дні, з Дзвінска, цяперашняга Даўгаўпілса, быў перадыслакаваны асобны атрад БНР, якім кіраваў Станіслаў Булак-Балаховіч, каля 700 чалавек. Гэтыя месцы называліся тады “Чырвоныя казармы”, за ¾ вярсты ад форта „Граф Берг”.

Мясціны, падзеі і асобы БНР у Берасці. Частка другая
Ахоўная шыльда Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь на адной з казармаў.

Тут было вярбовачнае бюро генерала Балаховіча ў войска, якое, канешне ж, было ўзята на ўтрыманне Пілсудскага, таму што, на жаль, урад БНР не здолеў знайсці сродкі на ўтрыманне свайго войска, і Балаховіч проста знайшоў для сябе, як вайсковец, такое вырашэнне. Тут ён бараніў ад бальшавікоў участак на Бугу, у раёне Владавы, Дамачава. Адсюль пачаўся яго рух 1920 года праз Палессе, ён заняў Пінск. У лістападзе ў раёне Лунінца ён сканцэнтраваў свае войскі і адтуль пачаў наступ на занятую бальшавікамі савецкую Беларусь, Мазыршчыну, Гомельшчыну, дзе 7 лістапада даў абяцанне змагацца за вызваленне Беларусі ад бальшавікоў, а 12 лістапада нанова трэці раз абвясціў незалежнасць Беларускай Народнай Рэспублікі. Хто ведае, можа быць, гэта была адна з найбольш рэальных спробаў усталявання беларускай улады на беларускіх тэрыторыях? Вядома, што былі жаўнеры розныя: расейцы, казакі, украінцы з сумежнай тэрыторыі Валыні атамана Іскры, ну і было, канешне ж, нямала беларусаў з розных рэгіёнаў: і з Падляшша, і з Палесся, і з Меншчыны, і з ягонай роднай старонкі, з раёна Відзаў, Браслаўшчыны, дзе Балаховіч нарадзіўся. Тут адбыўся канфлікт, каму падпарадкоўвацца: “савінкаўцам”, генералу Глазінапу, расейскаму царскаму, ці генералу Балаховічу, беларусу. Беларусы больш давяралі свайму чалавеку. Канфлікт на тэрыторыі гэтага гарадка адбыўся ў 20м годзе, меў сур’ёзны розгалас і разборкі нават дайшлі да Варшавы.

Мясціны, падзеі і асобы БНР у Берасці. Частка другая
Мясціны, падзеі і асобы БНР у Берасці. Частка другая
Мясціны, падзеі і асобы БНР у Берасці. Частка другая
Мясціны, падзеі і асобы БНР у Берасці. Частка другая
Мясціны, падзеі і асобы БНР у Берасці. Частка другая
Чырвоныя казармы ХІХ стагоддзя, пазней вядомыя як Паўночны гарадок. Тут у 1920-я гады размяшчаўся асабовы склад вайсковых злучэнняў генерала Станіслава Булак-Балаховіча. Цяпер тут месцяцца Суд Берасцейскага раёна, бібліятэка-філіял №3 імя Янкі Купалы, “Брэстгартранс”, гатэль “Граеўскае прадмесце”, цэнтр занятасці і нават абласны наркалагічны дыспансер.

Ірына Лаўроўская: Гэта форт „Граф Берг”. У гэтым форце таксама была дыслакацыя войска Булак-Балаховіча. Безумоўна, яны перасоўваліся, у іх былі нейкія вучэнні. Гэта вельмі вялікі аб’ект, на жаль, ён зараз знаходзіцца на тэрыторыі мясакамбіната і туды наўпроставага доступу няма.

Мясціны, падзеі і асобы БНР у Берасці. Частка другая
Панарама тэрыторыі Берасцейскага мясакамбіната. На заднім плане – форт “Граф Берг”, куды ў 1920-я прыбыў асобны атрад БНР Станіслава Булак-Балаховіча на перафармаванне.

Ігар Бараноўскі: Балаховіч стварыў у Эстоніі асобны атрад з беларусаў, і гэты асобны атрад БНР ваяваў за незалежнасць Эстоніі, потым рэйдам дайшоў да Дзвінска, а ўжо з Дзвінска трапіў сюды, у Берасце, у Берасцейскую крэпасць, на перафарматаванне. Ёсць знакамітыя фотаздымкі 20-х гадоў, калі Балаховіч з жонкай і яго ардынарац фатаграфаваліся на гэтых узгорках каля форта „Берг”. Берасце раўніннае, і ўзгорак гэты – вельмі дзіўнае месца. Панарама, дзе мы стаім зараз, за мясакамбінатам цяперашнім, дзесці тут, напэўна, ездзіў Булак-Балаховіч на пачатку 20-х гадоў.

Мясціны, падзеі і асобы БНР у Берасці. Частка другая
Узгоркі форта “Граф Берг”, дзе, праўдападобна, былі зроблены фотаздымкі генерала Булак-Балаховіча.

Стаім на балахоўскіх могілках, афіцыйна яны называюцца “Вайсковыя могілкі 1920 года”. У савецкія часы яна былі закінутыя і занядбаныя, тут была сметніца, многія пліты былі паваленыя. Месца знаходзіцца недалёка ад форта „Берг”, частка гаражоў знаходзіцца на могілках. Тое, што мы бачым, удалося ўратаваць на пачатку 90-х гадоў.

Мясціны, падзеі і асобы БНР у Берасці. Частка другая

Мясціны, падзеі і асобы БНР у Берасці. Частка другая

Мясціны, падзеі і асобы БНР у Берасці. Частка другая

Мясціны, падзеі і асобы БНР у Берасці. Частка другая
Балахоўскія могілкі, альбо “Воінскае пахаванне ХХ стагоддзя” ў мікрараёне Рэчыца, дзе сярод пахаванняў ёсць і магілы жаўнераў з групы генерала Булак-Балаховіча. Цяпер ахоўваюцца дзяржавай. Напачатку 2000-х сіламі грамадзянскай супольнасці тут былі ўсталяваныя дзве памятныя шыльды з надпісамі: “Яны ішлі паміраць за волю Бацькаўшчыны” і “Тут спачываюць беларускія жаўнеры войска генерала Станіслава Булак-Балаховіча”.

Прыязджалі з Таварыства аховы помнікаў з Польшчы, з Белай Падляшскай. Тут пахаваны, канешне ж, і з польскіх фармаванняў, але шмат на помніках было напісана “GRUP. GEN. BAŁACHOWICZA”. Па нашых падліках, тут пахавана разам з братэрскімі пахаваннямі, якія захаваліся, каля 500 чалавек. Мой былы школьны настаўнік Ян Янавіч Кандрацюк казаў: “Тут жа беларусы, балахоўцы пахаваны, гэта нашая супольная гісторыя – беларусаў і палякаў”.

У 2000я паўстаў помнік, што тут спачываюць жаўнеры войска генерала Булак-Балаховіча. Калі мы апісвалі пліты, хто пахаваны, то звярнулі ўвагу, што там, дзе напісана на помніку, што жаўнер з групы Булак-Балаховіча, найболш пашкоджаныя помнікі, і гэта, відавочна, камусьці не падабалася, імкнуліся разбіць, выбіць з гэтых плітаў, каб следу не захавалася, што тут былі балахоўцы.

Узгадваючы генерала Станіслава Балаховіча, дарэчы, яго брата, Язэпа Балаховіча, у Берасці, можна сказаць, яны бывалі вельмі часта. Не толькі ў крэпасці, але і ў самім горадзе. У час змагання за Беларусь і пазней нават, у 20-я – 30-я гады. Адным з такіх месцаў, дзе Балаховіч быў у Берасці, можна назваць будынак былой жаночай гімназіі, пазней ён стаў кінатэатрам “Adria”, у савецкі час – кінатэатрам “1 Мая”. Тут 7 чэрвеня 1932 года Балаховіч спрабаваў выступаць перад мясцовым насельніцтвам. Мясцовы камсамольскі актыў паспрабаваў гэты выступ сарваць, такі прэцэдэнт меў месца. Адна з такіх знакавых сустрэч у Берасці генерала Балаховіча, адно з памятных месцаў, якое звязанае з ім уласна ў нашым горадзе.

Мясціны, падзеі і асобы БНР у Берасці. Частка другая

Мясціны, падзеі і асобы БНР у Берасці. Частка другая
Колішні кінатэатр «ADRIA», вядомы ў савецкія часы як кінатэатр “1 мая” на цяперашняй вуліцы Савецкай у Берасці. Тут у 1932 годзе генерал Булак-Балаховіч выступаў перад гараджанамі.

Натуральна, засталося яшчэ шмат белых плямаў па гісторыі горада тагачаснага перыяду, у тым ліку і па асобе Булак-Балаховіча і войска БНР. Таму, як кажуць, у гэтым кірунку трэба яшчэ капаць і капаць”, – зазначыў Ігар Бараноўскі.

Источник информации: Радыё Рацыя
Автор: Мікола Ляшкевіч
РАДЫЁ РАЦЫЯ
Система Orphus

Комментарии отключены по требованию автора или правообладателя
либо по этическим соображениям




Комментарии доступны только для
зарегистрированных пользователей сайта


Историк_гость 2018-03-15 18:25
Помню,как бабушка называла Брест Берестем.Это было 70-х годах
+20

Опубликован 2018-03-15 15:46, удалён модератором 2018-03-15 22:47 - Почему?
Опубликован 2018-03-15 15:45, удалён модератором 2018-03-15 22:47 - Почему?
6457_гость 2018-03-15 15:03
Это ж надо всё так перекрутить,Балахович тоже был царским генералом белой армии,а не белорусским генералом,Беларусь как и Польша,Финляндия и иже с ними входили в Российскую империю.И что то с статье не вспоминают как Балахович в 1917 году служил большевикам и подавлял крестьянские бунты,а уже в 1918 служил у белых,затем сидел в Польше и за бабки западных спонсоров и совершал набеги на Беларусь.Статья змагарскага стиля.
-18

табада_гость 2018-03-15 13:46
Не могу понять: когда было "Берасце" и когда появился Брест. Не вяжется все это со статейками. Крепость Брестская, а не "берасцейская". Зачем это все коверкать?
-5

Було-було "БЭрэстэ"_гость 2018-03-15 14:49
У нашому сэлi, шо у болотАх полiськых, бабЫ так казалы: Бэрэсть.
+18

890_гость 2018-03-15 14:41
Берестья вообще никогда не было, был Бересть. Букву "е" к нему уже в современности по ошибке присандалили. Точно так же как и Каменецкий столп никогде не был вежей и тем более белой - Беловеж к нему не имеет никакого отношения. Многие современные названия результат банальных чиновничьих ошибок.
+4

Mr. Algerd_гость 2018-03-15 14:06
Брест - полонизм, от слова "бресть" - бересть, это название было дано после третьего раздела Речи Посполитой, а российская империя просто "перевела" на московский это название. Арыгінальная і правильная беларуская назва - Берасце (Берестье), ад слова "берест". Гродно - тоже полонизм, беларуская назва - Гародня.
+12

Берасцеец_гость 2018-03-15 15:48
"ГАродня" назва горада прыдуманая Караткевічам у рамане "Хрыстос прызямліўся у Гародні"
Берасце старабеларуская назва нашага горада. Пры рэч паспалітай назвалі Brzesc, рускія калі прыйшлі, з-за недахопу мазгоў пераклалі на рускую Брест.

Як бы мовіць- калі ыв не ведаеце гісторыю, гэта шчэ не нагода абурацца на тых хто яе ведае   !;)
+12

Mr. Algerd_гость 2018-03-15 17:14
Ну я гэтае ж самае і напісаў, наконт Гародні не магу дакладна сцьвярджаць, але вельмі падобна на паланізм, бо Гродна - непаўнагалоссе, як і Брэст. Калі каму цікава, існуе шмат даступных крыніц.
+24

1_гость 2018-03-15 16:01
Скажите, историк, хочу разобраться, а старобелорусское название уже существовало до того момента, когда пришли русские и назвали белорусов белорусами?
-23

брестчанин_гость 2018-03-15 14:43
И что? История - не причина уродовать современные названия.

-3

890_гость 2018-03-15 15:03
Можете считать это просто белорусским вариантом. Вы же не заставляете поляков не уродовать название Бреста и прекратить обзывать его Бжэшьчем.  :D
+21


Страницы: [1]